ارت : (Grounding)
این اتصال زمین یا ارت یک اتصال مصونوعی به زمینه که مقاومت خیلی کمی در مقابل عبور جریان برق داره و منظور از کلمه "زمین" تو کارهای برقی به زمین دارای پتانسیل صفر می گن و اگر یه نقطه از شبکه به زمین وصل بشه به اون  تک زمینی (Unigrounded) و وقتی تو ینقاط مختلف شبکه اتصال به زمین داشته باشیم به اون چند زمینی (Multi Grounded) می گن.
هدف از اتصال زمین هم وصل کردن بدنه فلزی تمامی دستگاههای الکتریکی (به غیر از هادی های اصلی مدار) به زمینه تا هم از جان انسانها و هم از تجهیزات حفاظت بشه.
بدست آوردن یک اتصال زمین خوب هم کمی مشکله و بستیگی به جنس الکترود و مقاومت مخصوص خاک داره.

قسمتهای یک سیستم ارت :
1- هادی مبندی شده بدنه دستگاهها
2- یک یا چند الکترد در زمین

به چه منظور از سیم ارت استفاده می کنیم:
1- درست عمل کردن دستگاههای برقی
2- فراهم شدن سرعت کافی برای عیب یابی
3- جلوگیری از افزایش ولتاژ سیستم در اثر بروز اتصالی و افت ولتاژ در اثر عدم تعادل بار.
4- حفاظت از جان انسانها
5- حفاظت از دستگاههای الکتریکی

ما دو نوع زمین کردم داریم:
1- زمین کردن حفاظتی ( زمین کردن تمامی قطعات فلزی تاسیسات الکتریکی که در ارتباط مستقیم با مدار الکتریکی نیستند . این روش بیشتر برای حفاظت افراد در مقابل ولتاژ تماسی به کار میره)
2- زمین کردن الکتریکی ( زمین کردن نقطه ای از مدار الکتریکی به زمین . مثل نقطه ستاره ترانسفورماتورهای سه فاز .  این کار هم برای  درست کار کردن دستگاهها و جلوگیری از زیاد شدن فشار الکتریکی روی فازهای سالم نسبت به زمین وقتی که یکی از فازها با زمین تماس پیدا می کنه ، میشه)

منظور از مقاومت مخصوص خاک چیه؟؟
به مقاومت یک متر مکعب از زمین به ابعاد 1متر×1 متر× 1متر که بین دو الکترود صفحه ای سنجیده شده باشه ، گفته میشه.
البت این مقاومت به نوع مواد تشکیل دهنده زمین هم بستگی داره>>>
مقاومت مخصوص مرداب و زمین باتلاقی                    20         اهم-متر
مقاومت مخصوص خاک رس و زمین زراعی                100       اهم-متر
مقاومت مخصوص ماسه نرم و مرطوب                        200       اهم-متر
مقاومت مخصوص شن یا سنگریزه مرطوب                   500       اهم-متر
مقاومت مخصوص سنگریزه یا ماسه یهپا شن خشک         1000     اهم-متر
مقاومت مخصوص مقاومت مخصوص زمین سنگلاخ        3000     اهم-متر
مقاومت مخصوص مقاومت مخصوص صخره                  10000  اهم-متر

و البت باز هم مقاومت خاک معمولی بین 5 اهم-متر تا 5000 اهم-متر هست و بستگی به جنس ترکیبات خاک و رطوبت و درجه حرارت داره.
و چون وقتی یک الکترود توی خاک قرار می گیره سطح وسیعی رو پوشش میده(تمام سطح الکترود) به همین خاطر مقاومت پائینی داره و حتی اگر 2 تا الکترود فاصله به اندازه چند کیلومتر هم داشته باشند باز هم مقاومت بین اونها چند اهم بیشتر نمیشه!!

به عنوان مثال یک شبکه توزیع رو بررسی می کنیم تاببینیم کدوم یک از قسمتهاش به ارت وصل میشه (هم الکتریکی و هم حفاظتی)
1- یکی از دو سیم ثانویه ترانسفورماتور تک فاز دو سیمه
2- سیم نول یک سیستم تک فاز سه سیمه فشار ضعیف
3- سیم نول یک سیستم 3 فاز و چهار سیمه فشار ضعیف
4- مرکز ستاره ترانسفورماتور 3 فاز
5- ترمینال زمین هر برق گیر
6- بدنه یا محفظه کلید دستگاههای برقی و ترانسفورماتورهای هوایی و زمینی
7- یک سیم ثانویه ، هر کدام از ترانسفورماتورهای ولتاژ و جریان (CT-PT)
8- سیم نول کلیه مشترکان در محل ورود برق به مکان آنها (در محل کنتور)

خوب حالا بریم سر اصل مطلب....
 الکترود اتصال زمین: (Earth electrode)
شکل ظاهری الکترودی که اخل زمین قرار میگیره می تونه اشکال مختلفی داشته باشه . ولی کلا به چهار مدل تقسیم بندی کردن :
1- کروی ( همونطور که از اسمش پیداست یه الکترود گرده که بیشترین تماس رو با خاک داره!)
2- تپ (چند میله ای) "Multiple rode" که اونم دو نوع داره . انصال یک میله ای و چند میله ای . به این حالته که چند تا میله رو به طور موازی برای اتصال ارت استفاده می کنند.
3- صفحه ای : توی این اتصال ارت یه صفحه هادی رو یه صورت عمودی توی زمین قرار می دن . لازمه که این صفحه 50 سانتیمتر از سطح زمین پائینتر باشه و اگر قرار باشه که به طور مایل قرار داده بشه نباید زاویه اون از 60 درجه بیشتر بشه!
4- سیم یا تسمه ای : توی مناطق کوهستانی یا جاهائی که نمیشه الکترود رو توی زمین کاشت! از این نوع ارت استفاده می کنند و این نوع ارت با طول دادن مسیر ، مقاومت پائین رو برای ارت بوجود میاره. (مناسب برای نیروگاهها)

""" اینا یک سری فورمول هعم دارن که اگر لازمتون شد بگین تا بزارم"""

مقاوت زمین رو بوسیله دو دستگاه میشه اندازه گرفت :
1- ارت سنج :
2- بوسیله یک ولتمتر و آمپرمتر
"" اندازه گیری بوسیله این دو روش خودش یه بحث مفصله ، که بعدا در مرودش توضیح می دم""


خوب... حالا بریم سراغ روشهای اتصال زمین:
1- الکترود میله ای یا فولادی یا کاپرولد با حد اقل قطر 15 میلی متر

2- الکترود نواری یا تسمه ای : باید در عمق نیم متری تا یک متری سطح زمین قرار بگیرد.
--- تسمه فولادی قلع اندود با ضخامت 3 میلی متر و سطح مقطع 100 میلی متر مربع
--- تسمه مسی دارای حد اقل سطح مقطع 50 میلی متر مربع و ضخامت 2 میلی متر

3- سیم تابنده:
--- سیم فولادی به هم تابیده ( رشته ای ) قلع اندود که حداقل قطر هر کدام از رشته ها 2.5 میلی متر و سطح مقطع کل سیم 95 میلی متر مربع باشد.
--- سیم مسی تابیده با حد اقل سطح مقطع 35 میلی متر مربع

4- الکترود صفحه ای : باید به طور عمودی در زمین قرار بگیرد و فاصله لبه بالائی صفحه تا سطح زمین حد اقل یک متر باشد
--- صفحه آهنی قلع اندود شده که سطح هر طرف آن حداقل نیم متر مربع و ضخامت آن 3 میلی متر باشد.
--- صفحه مسی با ضخامت حداقل 2 میلی متر و سطح هر طرف آن نمی متر مربع

5- استفاده از سیستم لوله کشی آب:  اینجا این نکته مهمه که سیستم لوله کشی ساختمان رو همیشه عایق می کنند و بعد با بتون می پوشونند تا از پوسیدگی اون جلوگیری بکنند . پس حتما اینودر نظر باید بگیرید که نه باید به اینجور سیستمهای لوله کشی که به زمین وصل نیستند و نه به لوله کشی های پوسیده نباید سیم ارت رو وصل کنید که این نوع ارت بی ارزشه . الان هم که دیگه از لوله سبز استفاده می کنند دیگه این سیستم داره یواش یواش منسوخ میشه .

بیشتر جاها هم از همون الکترود میله ای فولادی استفاده می کنند . البت برای جلوگیری از فساد میله فولادی روی اون را با یک لایه مس برای اینکه از فساد و از بین رفتن اون جلوگیری بشه می پوشونند.
و برای اینکه این ارت تا مدت طولانی مثلا 30 سال دوام بیاره ضخامت مس نباید کمتر از 0.25 میلی متر کمتر باشه و همچنین باید پوشش مسی بوسیله جوش مولکولی انجام بشه تا رطوبت بین میله فولادی و مس نفوذ نکرده و باعث فساد اون نشه.
تا حد امکان هم میله باید به صورت عمودی توی زمین قرار بگیره ولی باز هم اگر به خاطر موانعی نمیشه که اون رو بطور عمودی قرار داد ، نباید زاویه اون بیشتر از 60 درجه بشه!
طبق استاندارد وزارت نیرو میله کاپرولد باید دارای چنین مشخصاتی باشه ... طول 1.5 متر و قطر 16 میلی متر و باید به فاصله 50 سانتی متر از تیر و به اندازه حدود 20 سانتی متر پائین تر از سطح زمین در خاک قرار بگیره تا از ایجاد ولتاژهای خطرناک روی سطح زمین جلوگیری بشه.
خاک اطراف میله هم باید به خوبی کوبیده بشه تا مقاومت اتصال زمین کاهش پیدا کنه. معمولا اتصال سیم زمین به میله به وسیله یک بست برنزی سخت انجام می گیره و برای سیم زمین باید از سیم مسی 25 و یا حد اقل 16 میلی متر مربع استفاده بشه. و بهتره که روی اون رو با یک در پوش از جنس PVC بپوشونیم تا از برق گرفتگی جلوگیری بشه. باز هم مقاومت خاک اطراف میله مهمه و تحقیقات نشون داده که 90% مقاومت الکتریکی اطراف یک میله اتصال زمین معمولا در محدوده شعاعی 1.8 تا 3 متری میله ایجاد میشه.

برای همین منظور ( کاهش مقاومت خاک ) هم چند روش وجود داره:
1- استفاده از میله های طویل برای رسیدن به لایه مرطوب (کیله 1.5-2.4-3 متری متصل به هم )
2- استفاده از میله های موازی >> مثل یک مدار موازیه و مقاومت اونها هم از مقاومت موازی طبعیت می کنند. این روش بیشتر در سنگلاخها استفاده میشه. در این روش نباید فاصله میله ها از 2 برابر طول میله ها بیشتر بشه  و در روش کاهش مقاومت باعث افزایش جریان میشه
3- استفاده از مواد شیمیای >> چون آب به تنهائی نمی تونه هدایت الکتریکی رو به خوبی انجام بده و اگر در جائی اضافه کردن آب باز هم نتونست مقاومت رو تا حد مطلوب کاهش بده ، به آب کلرور سدیم (نمک معمولی) ، کلرور کلسیم ، کربنات سدیم یا سولفاد مس اضافه می کنند. از نمک و خاک ذغال هم میشه استفاده کرد. (البت توی جاهائی که کلا آب باشه مثل چاه و مثل اینا، مقاومت خیلیخیلی پائینه و به چیزی احتیاج نداریم)
این نکته رو هم بگم که این مواد باید بین همون فاصله مجاز (تا 2 متری میله) قرار بگیرند و نباید به طور مستقیم با میله تماس داشته باشند تا از فساد تدریجی میله جلوگیری بشه. این روش رو در صورتی انجام می دن که روشهای دیگه جواب نداده باشه ، چون با باران و تخلیه الکتریکی این مواد از بین می رن!!

""""" موضوع مهم اینه که توی تمام این روشها نباید مقاومت اتصال زمین در حالت تکی نباید از 10 اهم بیشتر باشه  و کل سیستم اتصال زمین نباید از 2 اهم تجاوز بکنه"""""

عواملی که تایین میکنه این ارت ما چقدر مقاومتش پاینه :
--اثر رطوبت خاک ( مقدار کمی تغییر در رطوبت خاک تاثیر زیادی روی مقاومت خاک میزاره)
-- درجه حرارت (هر چه قدر درجه حرارت کمتر بشه ، مقاومت مخصوص خاک بیشتر میشه)
-- عمق زمین ( عمق میله اتصال زمین باید به قدری باشه  که به سطح رطوبت دائمی خاک برسه و درجه حرارت خاک ثابت باشه .پس هر چه عمق بیشتر میشه ، رطوبت خاک بیشتر شده و در نتیجه مقاومت مخصوص زمین کمتر میشه)
-- طول الکترود (هدایت اتصال زمین رابطه مستقیم با طول الکترود داره!! به طور خلاصه و ساده بگم ... هر وقت که طول میله 70% افزایش پیدا کنه ، مقاومت به نصف کاهش پیدا می کنه)
--قطر الکترود(این مقدار ، تاثر آنچنانی بر روی کاهش یا افزایش مقاومت نداره .


شرائط یک اتصال خوب:
1- پائین بودن مقاومت زمین در حداستاندارد
2- مقاوم در برابر فساد تدریجی و عوامل مخرب زمین
3- قابلیت تحمل جریانهای زیاد و تکراری
4- دوام و طول عمر بیشتر

سازمان IEC در نشریه های خود دو خاصیت فوق برای بدنه ادوات الکتریکی را به وسیله دو عدد نشان می دهد.عدد اول نشان دهنده درجه حفاظت دستگاه است در مقابل ورود اجسام خارجی به داخل بدنه و همچنین تماس با قطعات برق دار یا متحرک، و عدد دوم نشان دهنده درجه حفاظت دستگاه است در مقابل نفوذ آب به داخل آن. دو عدد فوق الذکر همراه با دو حرف IP بکار می روند که طبق تعریف IEC جانشین واژه INTERNATIONAL PROTECTION می باشد.

برخی اسناد فنی IP را مخفف INGRESS PROTECTION تفسیر نموده اند و در بعضی از مدارک فنی از آن به عنوان INDEX OF PROTECTION یاد شده است. آنچه که مسلم است اینست که IP محتوای هر سه واژه فوق را در خود دارد.

بدین طریق با استفاده از دو عدد، درجه حفاظت تجهیزات الکتریکی در مقابل ورود اجسام خارجی و آب به داخل بدنه آن دقیقاً تعریف می شود.

در صورتیکه دستگاهی فاقد یکی از دو خاصیت فوق باشد، بجای یکی از اعداد حرف X بکار می رود.

در این سیستم علامت گذاری، عدد سومی نیز مطرح است که نشان دهنده مقاومت بدنه تجهیزات الکتریکی در مقابل ضربه خواهد بود. کاربرد عدد سوم فقط در کشور فرانسه متداول است و هنوز در سطح بین المللی به کار نمی رود. عدد سوم در استاندارد فرانسوی ) UTE 20010 ( UNION TECHNIQUE D’ELECTRICITE تعریف شده و با توجه به اینکه هنوز توسط IEC پذیرفته نشده است، از توضیحات بیشتر در این مورد خودداری می گردد.

تعریف دقیق دو گروه اعداد بکار گرفته شده در این سیستم، در نشریه IEC 529 مندرج است. خلاصه ای از تعاریف منتصب به هر کدام از اعداد در دو جدول زیر ارائه گردیده است و به منظور حفظ اصالت آنها، اصل جدول IEC به زبان انگلیسی نیز به پیوست است.

همانطور که ملاحظه می شود عدد اول که نشان دهنده حفاظت دستگاه در مقابل ورود اجسام به داخل بدنه می باشد، عملاً تعیین کننده درجه حفاظت دستگاه در مقابل تماس و دسترسی به قطعات برق دارو متحرک خواهد بود. در مواردیکه تعریف دقیق تری از این خاصیت یعنی حفاظت در مقابل تماس با قطعات برق دار و متحرک مورد نظر باشد، از چهار حرف که به انتهای علامت IP موردنظر اضافه می شود استفاده می گردد.

این حروف را IEC حروف اضافی (ADDITIONAL LETTER) نامیده است که تفسیر هر یک از حروف مزبور به قرار زیر می باشد.

حرف A :  یعنی بدنه دستگاه به گونه ایست که تماس با قسمت های برق دار و متحرک با پشت دست امکان پذیر نیست.

حرف B :  یعنی تماس با قسمت های فوق الذکر با انگشت دست یا میله ای به طول 8 سانتی متر و قطر 12 میلیمتر غیر ممکن است.

حرف C :  یعنی تماس با قسمت های مذکور توسط ابزار تعمیراتی مثلاً آچار یا میله ای به طول 10 سانتیمتر و قطر 5/2 میلیمتر امکان پذیر نیست.

حرف D :  یعنی تماس با قسمت های مذکور توسط تکه سیمی به طول 10 سانتیمتر و قطر یک میلیمتر امکان پذیر نمی باشد.

سازمان IEC به منظور نشان دادن اطلاعات بیشتری در مورد بدنه تجهیزات برقی چهار حرف دیگر را تحت عنوان حروف تکمیلی (SUPPLEMENTARY LETTER) پیشنهاد نموده که تفسیر هر کدام از آنها بدین قرار است.

حرف H :  یعنی دستگاه مورد نظر دستگاه فشار قوی است (HIGH VOLTAGE) .

حرف M :  یعنی درجه حفاظت دستگاه در مقابل ورود آب به داخل آن موقعی آزمایش شده است که دستگاه برق دار و در حال کار بوده است (MOTION) .

حرف  S :  یعنی درجه حفاظت دستگاه در مقابل ورود آب به داخل آن موقعی آزمایش شده است که دستگاه متوقف بوده است (STATIONARY) .

حرف W :  یعنی دستگاه دارای حفاظت اضافی برای شرایط آب و هوایی مشخص می باشد ( WEATHER PROTECTED) .

کاربرد حروف اضافی و حروف تکمیلی اختیاری است و در نتیجه در صورت عدم کاربرد این حروف نیاز به استفاده از حرف X به جای آنها نخواهد بود.

نامگذاری بدنه ها طبق IEC

با توجه به توضیحات فوق، اگر بدنه دستگاهی IP 31 علامت گذاری شده باشد، درجه حفاظت دستگاه به منظور جلوگیری از ورود اجسام خارجی به داخل آن در حد 3 و درجه حفاظت همان دستگاه جهت جلوگیری از ورود آب به داخل آن در حد یک است.

طبق تعریف IEC عدد 3 یعنی بدنه دستگاه الکتریکی به طریقی ساخته شده است که از ورود اجسامی با بزرگی بیش از 5/2 میلیمتر به داخل آن جلوگیری می کند، و عدد یک بدین معنی است که قطرات آب به صورت چکه های عمودی در روی بدنه دستگاه مورد نظر، در عملکرد آن خللی ایجاد نخواهد کرد.

بدنه دستگاهی که با IP 3X مشخص شده باشد در مقابل ورود ذرات بزرگتر از 5/2 میلیمتر حفاظت شده، ولی هیچگونه حفاظتی جهت جلوگیری از ورود آب به داخل آن ندارد.

در صورتیکه دستگاهی با IP31D علامت گذاری شده باشد کلیه خواصی را که برای IP 31 تعریف شده را دارا خواهد بود، به علاوه اینکه اگر تکه سیمی به طول 10 سانتیمتر و قطر یک میلیمتر از درون سوراخهای بدنه به داخل آن رانده شود، به قطعات برق دار و یا متحرک برخورد نخواهد کرد.

در صورتیکه، بر حسب شرایط عملیاتی یک صنعت، در نظر است بدنه دستگاهی به گونه ای باشد که گرد و غبار به میزان نامطلوب به داخل دستگاه نفوذ نکند و همچنین بارش باران و یا پاشیدن آب از زوایای مختلف خللی در عملکرد آن بوجود نیاورد در این صورت، درجه حفاظت دستگاه می باید IP 54 تعیین گردد، که در اینجا عدد اول که 5 انتخاب شده و عدد دوم که 4 انتخاب شده تمام خواص مورد نظر فوق را دقیقاً مشخص نموده و حتی طریقه آزمایش دستگاه را در جهت حصول اطمینان از خواص فوق نیز معین می نماید.

درجه حفاظت بدنه دستگاهی که IP 21 CS علامت گذاری شده است بدین قرار است.

·         عدد دو  یعنی ذرات بزرگتر از 5/12 میلیمتر به داخل دستگاه نفوذ نمی کند.

·         عدد یک  یعنی چکه های عمودی آب بر روی دستگاه آسیبی به آن وارد نخواهد کرد.

·     حرف  C یعنی آچار یا میله 10 سانتیمتری به قطر 5/2 میلیمتر در صورتیکه به داخل دستگاه راه یابد به قطعات برق دار و یا متحرک برخورد نمی کند.

·         حرف S  یعنی درجه حفاظت دستگاه موردنظر در مقابل ورود آب به داخل آن هنگامی آزمایش شده که دستگاه خاموش بوده است.

این سیستم نامگذاری و علامت گذاری بدنه تجهیزات الکتریکی در نشریه IEC 529 به تفصیل توضیح داده شده است.

همانگونه که فوقاً توضیح داده شد، سیستم پیشنهادی سازمان IEC انواع بدنه های تجهیزات الکتریکی را مشخص نموده است. انتخاب بدنه مناسب برای کاربردهای مختلف، وظیفه مهندس طراح خواهد بود که با توجه به امکانات بازار صنعتی و فضای عملیاتی هر صنعت صورت می پذیرد.

 با تشکر از تمامی دوستان

تعدادی جزوات فارسی  در کاربرد های متفاوت موجود است :

۱-پیکربندی سیستم های اتوماسیون بیسیم  با استفاده از رادیو مودم های satel 

2- جزوه  آشنایی با سیستم کنترل  دستگاه  CNC 

3- جزوه کنترل دور موتور  مربوط به  داریور های  چند کمپانی اصلی

4- طراحی بانکهای  خازنی از ابتدا  تا پیشرفته 

و CD  های نرم افزار  و آموزشی  

6- 1- شینه کشی و سیم کشی

شینه کشی تابلوها با شمش (شینه) مسی از جنس مس الکترولیت E-CU که دارای خصوصیات مشروحه ذیل میباشد انجام میگیرد.

الف- مقاطع شمش (BUS BAR) با توجه به استانداردهای ذکر شده بگونه ای انتخاب میگردد که جریان نامی و پیوسته آمپراژ کلید اصلی هر یک از تابلوها را برای ولتاژ نامی بخوبی از خود عبور دهد.

ب- انتخاب شمش ها بایستی بگونه ای باشد که علاوه بر تحمل اثرات حرارتی ناشی از جریان اتصال کوتاه در مدت زمان یک ثانیه بتواند اثرات ناشی از دو و نیم برابر جریان نامی را نیز تحمل نماید.

پ- شینها با پوشش پلاستیکی ترموفیت به رنگهای آبی؛ قرمز و زرد مشخص میگردند.

ت- کلیه تابلوها دارای سیستم ارت خواهند بود.

ث- سیستم اتصال زمین تابلو جدا از سیستم نول میباشند.

ج- مقطع سیمهای ارتباطی در مدار قدرت از 5/2 میلیمتر و در مدار کنترل از 5/1 میلیمتر کمتر نخواهد بود.

ح- در کلیه سیم های داخل تابلو از رنگ های مناسب استفاده می شود.

خ- سیستم حفاظت الکتریکی از نوع T.N.S مطابق IEE چاپ پانزدهم میباشد.

د- کلیه تابلوها دارای اتیکت که شماره و نام تابلو روی آن حک شده باشد، خواهند بود.

ذ- بمنظور دستیابی به کیفیت برتر و بعنوان یک ویژگی خاص جهت ارتباط کلیدهای مینیاتوری به جای استفاده از سیم از باس بارهای مینیاتوری (MINIATURE BRIDGE) با پوشش عایق مخصوص استفاده خواهد شد.

7- 1- بازرسی و کنترل کیفیت

این واحد تولیدی و مهندسی در طراحی و ساخت تابلوهای برق از معیارهای الکتریکی مکانیکی ذیل استفاده می نماید.

بازرسی و کنترل کیفیت بر اساس استانداردها و معیار الکتریکی و مکانیکی ذکر شده در بالا و در تمامی مراحل ساخت و اجرا انجام می پذیرد و مهمترین آنها موارد ذیل را شامل می شود.

- کنترل مجدد بدنه و رنگ آمیزی

- کنترل اتصالات و محکم بودن پیچ و مهره ها

- کنترل سایز سیمها و فواصل هوایی بین قسمتهای برق دار و بدنه

- کنترل مدارهای قدرت و فرمان

- کنترل شماره گذاری و کاربرد صحیح لوازم در تابلو مطابق نقشه

- کنترل عملکرد کلیه قطعات و نمایش عمل مدارهای فرمان با توجه به برق دار بودن تابلو و اطمینان از کارکرد صحیح تابلو

ضمنا بازدید از تابلوهای در حال ساخت برای کارفرما در همه حال محفوظ بوده و نماینده کارفرما میتواند در هر زمان با تعیین وقت قبلی نسبت به بازدید اقدام نماید.

8- 1- تست و آزمایش

کلیه تابلوها پس از گذراندن مراحل بازرسی و کنترل کیفیت و در حضور نماینده فنی کارفرما مورد تست و آزمایشات مشروحه ذیل قرار گرفته و بعد از تنظیم صورتجلسه که به گواهی نماینده فنی کارفرما میرسد تحویل ایشان خواهد شد.

الف- آزمایشات مکانیکی سلولها

ب- آزمایشات عملکرد صحیح کلیه وسایل حفاظتی و اندازه گیری و سنجش

پ- آزمایشات عملکرد صحیح کلیه کلیدها

ث- آزمایشات سایر موارد مندرج در نقشه و مشخصات فنی اعلام شده از طرف کارفرما

مزایا و معایب پنوماتیک :

·        مقدار : برای تولید هوای فشرده هوا در همه جا و به مقدار کافی موجود است .

·        انتقال : هوای فشرده شده را می توان از طریق خطوط لوله برای راههای دور منتقل کرد .

·    انبار کردن : کارگاهها و یا کارخانه ها همیشه احتیاج به کمپرسور ها جهت تولید هوای فشرده ندارند زیرا هوای فشرده را  مي توان درمخازن و کپسول ها انبار نمود و از آن مجددا استفاده كرد .

·    حرارت : نوسانات حرارتی محیط در هوای فشرده تاثیری نداشته و بدین جهت می توان در نواحی که درجه حرارت حداقل سرما و حداکثر گرما می رسد به راحتی از آن استفاده کرد .

·        اطمینان در مقابل انفجار : هوای فشرده باعث ایجاد انفجار و آتش سوزی نمی نماید و بدین جهت احتیاجی به تاسیسات حفاظتی ندارد .

·        تمیزی : هوای فشرده شده تمیز است و هوای آلوده نمی تواند وارد شبکه هوای فشرده گردد .

·        ساختمان : قطعات پنوماتیکی دارای ساختمانی ساده بوده و بدین جهت قیمت آن نیز مناسب است .

·        سرعت : هوای فشرده دارای سرعت زیادی بوده و می تواند با سرعت معمولا 1 تا 2 متر در ثانیه حرکت نماید .

·        تنظیم : سرعت و نیرو در عناصر پنوماتیکی قابل تنظیم است .

·        اطمینان قبول بار : ابزار و عناصر پنوماتیکی تا حدی که بار زیاد باعث توقف آنها گردد قبول بار می نماید .

معایب :

·        آمادگی : هوای فشرده را بایستی به نحوه صحیح آماده کار نمود و مواد آلوده در هوا و رطوبت نبایستی در هوای فشرده موجود باشد .

·        هزینه نیرو : هزینه استفاده از هوای فشرده فقط تا حد معینی اقتصادی می باشد .

·        هوای تخلیه : هوای کار شده جهت تخلیه دارای صدای زیادی می باشد .

·        مخارج : هوای فشرده نسبتا انرژی گران فیمتی است . 

·        تراکم : به علت خواص تراکمی هوا ایجاد سرعت یکنواخت و ثابت در سیلندر نمی باشد .

کاربرد :

در صنعت ماشین سازی – پرس – تاسیسات صنایع سنگین- هواپیما سازی – ماشین های راه و ساختمان  و غیره مورد استفاده قرار می گیرد  .

انواع کمپرسور ها :

کمپرسورهای تراکمی  شامل  دیافراگمی و پیستونی است بیشترین کمپرسور های که در صنعت کاربرد دارند کمپرسورهای پیستونی می باشد .

برای انتخاب کمپرسور  دو عامل را باید در نظر گرفت :

·        میزان مصرف  { متر مکعب بر ساعت }

·        فشار کارگاهی  bar 

شیر ها  : کنترل های پنوماتیکی از عناصر زیگنال – عناصر کنترل دهنده و قطعات کار کننده تشکیل شده است.

عناصر زیگنال دهنده – کنترل دهنده بر جریان عملیات قطعات کار کننده تاثیر داشته و به عنوان شیر نامیده می شود  شیر بر اساس نحوه کارشان به 5 دسته تقسیم می گردند :

·        شیر های راه دهنده

·        شیر های یکسو کننده

·        شیر های کنترل فشار

·        شیر های کنترل شدت جریان

·        شیر های قطع و وصل

شیر های راه دهنده  :

از این نوع شیر ها برای راه دادن جریان هوا جهت استارت و توقف جریان استفاده می شود شیر های راه دهنده بر اساس نوع ساختنمان شان به دو دسته تقسیم بندی می گردد :

·        شیر نشستی

·        شیر کشویی

شیر نشستی :

شیر نشستی شامل شیر ساچمه ای – شیر دیسکی – شیر های کشویی طولی و ... می باشد .

دهانه این شیر ها به وسیله قطعاتی چون ساچمه – دیسک- صفحه و یا مخروط باز و بسته است . نیروی کار اندازه آنها نسبتا زیاد بوده زیرا که این نیرو بایستی بتواند بر نیروی فنر داخل شیر و فشار هوا غلبه کند .

برای محاسبه قطر لوله بایستی به نکات زیر توجه کرد :

·        طول خط لوله

·        افت فشار

·        فشار کارگاهی

·        مقدار مصرف بر حسب متر مکعب بر ساعت

·        تعداد نقاط انشعاب و تنگ نا های موجود در شبکه

قطعات کار کننده به کمک استفاده از هوای فشرده دو نوع حرکت خطی – دورانی را می توانند تولید نمایند. حرکت خطی توسط سیلندر – پیستوان ها و حرکت دورانی توسط موتور های پنوماتیکی انجام می شود .

سیلندر – پیستون  ها :

قطعات عمل کننده ای که حرکت خطی را به وجود می آورند به دو گروه  کلی سیلندر های یک کاره و سیلندر های دو کاره تقسیم می گردند .

سیلندر های یک کاره  :

سیلندر های هستند که هوای فشرده از یک طرف وارد شده و پیستون را به طرف جلو  هدایت می کند  در برگشت با توجه به عدم نیاز به نیرو پیستون توسط فنر و یا دست و یا نیروی ثقل به عقب بر می گردد این سیلندر ها  شامل :

1. بدنه
2. در پوش  
3. پیستون 
4. دسته پیستون 
5. فنر

سیلندرهای دو کاره : سیلندرهای هستند که حرکت رفت و برگشت توسط هوای فشرده انجام می شود و از این نوع سیلندر ها در جاهای که نیرو در دو طرف نیاز باشد استفاده می گردد.

تمرین 1 : مداری طراحی کنید  که یک سیلندر یک کاره با فشار شستی راه اندازی شده و با رها کردن شستی به حالت اول برگردد .

تمرین 2 : مداری طراحی کنید که با فشار یک شستی سیلندر دو کاره به حرکت در آید و با رها کردن شستی به حالت اول خود برگردد .

تمرین 3 : مداری طراحی کنید که یک سیلندر دو کاره باری را بلند کرده و در هر نقطه که بخواهیم توقف کند و یا برگردد .

تمرین 4 : مداری طراحی کنید که حرکت رفت و برگشت یک سیلندر یک کاره قابل کنترل باشد.

تمرین 5  : مداری طراحی کنید که حرکت رفت و برگشت سیلندری به قطر 40 متر قابل تنظیم باشد در صورتی که سرعت رفت 10 متر در ثانیه و سرعت برگشت 7 متر بر ثانیه باشد و پیستون دارای ضربه گیر در ابتدا و انتها باشد .

 پخش هوای فشرده :

• لوله سیاه (فولادی )
• لوله گالوانیزه
• لوله برنجی
• لوله مسی
• لوله پلاستیکی

در خطوط فرعی می توان از لوله های پلاستیکی استفاده نمود .

انواع شیر ها :

1- شیر دو فشار یا شیر {و}

شیر دو فشار دارای دو ورودی x   و y  و یک خروجی a می باشد . خروج جریان موقعی صورت می گیرد که زیگنال برای هر دو ورودی موجود باشد یک زیگنال ورودی در دهانه X و Y  باعث بسته شدن مسیر جریان توسط پیستون کشویی میگردد این شیر به عنوان عنصر { و } نیز نامیده می شود  و از آن می توان برای کنترل و قفل کردن و نظارت و یا ایمنی استفاده کرد .

1-1 :مفاهيم اوليه درحفاظت

1-1-1 خصوصيات يك سيستم حفاظتي

هر نوع آرايش حفاظتي در هرسيستم قدرت بايد اصول اساسي زير را مورد توجه قرار دهد:

1. قابليت اطمينان: توانايي سيستم حفاظت براي عملكرد درست. اين اصل خود داراي دو عنصر است: اعتماد، كه قطعيت عملكرد درست به هنگام رخداد خطا در سيستم است و امنيت، كه توانايي اجتناب از عملكرد نادرست به هنگام وقوع خطاهاست.

2. سرعت: حداقل زمان عملكرد در رفع خطا براي اجتناب از آسيب ديدن تجهيزات.

3.  تشخيص وانتخاب : ادامه روند تغذيه از طريق قطع بخش‏هاي لازم براي جدا كردن قسمت آسيب ديده از تمام شبكه.

4.  هزينه: حفاظت حداكثر با حداقل هزينه ممكن.

از آن جا كه تأمين تمام نكات فوق به طور همزمان، عملاَ امكان ندارد، بايد تعادلي ميان نكات فوق برقرار و سيستم حفاظت بهينه ، طراحي شود.

1-1-2 زونهاي حفاظتي

فلسفه عمومي استفاده از رله ها، تقسيم سيستم به نواحي مجزايي است كه بتوانند به طور جداگانه مورد حفاظت قرار گيرند و به هنگام رخداد خطا از شبكه جدا شوند، تا باقيمانده سيستم در صورت امكان بتواند همچنان به كار خود ادامه دهد.

بطور كلي يك سيستم قدرت را مي‏توان از نظر حفاظت به چندين ناحيه مجزا تقسيم كرد. اين نواحي عبارتند از : ژنراتورها،ترانسفورماتورها، شين‏ها و خطوط. بايد اين نكته را متذكر شويم كه در برخي از نقاط ، اين نواحي بايكديگر تداخل پيدا مي ك‏نند و اين نشان دهنده آن است كه اگر در اين نواحي هم پوشاني٬ خطايي رخ دهد بيش از يك مجموعه حفاظتي بايد عمل كند. اين هم پوشاني را مي‏توان از طريق اتصال رله‏هاي حفاظتي به ترانسفورماتورهاي جريان مناسب،  به دست آورد.

1-1-3 حفاظت اوليه و حفاظت پشتيبان

تمام عناصر سيستم قدرت بايد به درستي مورد حفاظت قرار گيرند تا رله ها فقط به هنگام رخداد خطا عمل كنند. برخي از رله ها تنها در برابر خطاهايي كه در محدوده حفاظتي آنها رخ مي‏دهد، واكنش نشان مي‏دهند؛ اين نوع حفاظت ، حفاظت اوليه ناميده مي‏شود. از سوي ديگر، برخي رله‏ها نيز مي‏توانند خطا را چه در يك محدوده حفاظتي خاص و چه در بيرون از آن و معمولاَ در نواحي همسايه، تشخيص دهند وآشكار كنند. از اين رله ها مي‏توان به عنوان پشتيبان براي رله هاي نوع اول استفاده و خط حفاظتي دومي را ايجاد كرد. مهم آن است كه هنگام وقوع خطا٬ قسمت آسيب ديده از شبكه جدا شود حتي اگر حفاظت اصلي مرتبط با آن از خود واكنشي نشان ندهد. بنابراين ، در صورت امكان تمامي عناصر يك سيستم قدرت بايد داراي هر دونوع حفاظت اوليه و پشتيبان باشند.

حفاظت اوليه:

سيستم حفاظت اوليه بايد به هنگام بروز خطا در هر يك از عناصرش ، فعال شود. بنابراين، هر سيستم حفاظت اوليه يك ناحيه حفاظتي را كه از يك يا چندين عنصر از سيستم قدرت مانند ماشين‏هاي الكتريكي ، خطوط يا شين‏ها تشكيل يافته است، پوشش مي‏دهد.  يك عنصر از سيستم قدرت مي‏تواند داراي ابزارهاي حفاظتي گوناگوني از نوع حفاظت اوليه باشد.  البته اين به آن معني نيست كه تمامي اين ابزارها در برابر يك خطاي خاص از خود واكنش نشان مي‏دهند.   حفاظت اوليه هر بخش از تجهيزات سيستم لزوماً نبايد در محل همان بخش يا آن عنصر خاص نصب شود بلكه در برخي از حالات اين عمل مي‏تواند از طريق پست بعدي يا قبلي انجام پذيرد.

حفاظت پشتيبان:

هدف از حفاظت پشتيبان آن است كه اگر به هر  دليل، حفاظت اصلي نسبت به بروز خطا از خود واكنش ندهد ، وارد عمل شود و بخش آسيب ديده را از مدار خارج كند. براي رسيدن به اين هدف، رله هاي مربوط به حفاظت پشتيبان داراي عنصر حساسي هستند كه مي‏تواند با عنصر آشكار ساز رله هاي حفاظت اوليه٬ مشابه يا نامشابه باشد. اين رله ها علاوه بر اين جز بايد داراي يك ابزار تأخير زماني نيز باشند تا عملكرد آنها را به تأخير اندازد و زمان لازم براي عملكرد حفاظت اوليه را فراهم آورد. يك رله مي‏تواند به طور همزمان حفاظت پشتيبان چندين قسمت از تجهيزات سيستم باشد. همچنان كه همان تجهيزات مي‏توانند هر يك داراي چندين رله براي حفاظت پشتيبان باشند. در حقيقت، يك رله در بسياري از اوقات، براي عنصري از سيستم حفاظت اوليه به شمارمي‏آيد، حال آنكه وظيفه حفاظت پشتيبان از يك عنصر ديگر را بطور همزمان بر عهده دارد.

1-1-4حفاظت با بهره‏گيري از مفهوم جهت

يكي از ويژگيهاي مهم برخي از انواع حفاظت، بهره‏گيري آنها از روش تعين جهت گذر توان از مدار است. به كمك اين ويژگي ، چنين رله هايي به هنگام عبور جريان حاصل از خطا  در جهتي خلاف جهت اوليه كه عملكرد رله بر روي آن تنظيم شده است ، مي‏توانند به باز شدن كليدهاي لازم و قطع بخش آسيب ديده از كل مدار منجر شوند.رله هائي كه ازاين خصوصيت برخوردارند براي حفاظت از شبكه هاي حلقوي يا هر كجا كه منابع توليد گوناگون وجود دارند وجريانهاي خطا مي توانند در يك حلقه ودر هر دو جهت به گردش در آيند بسيار كار آمد هستند.در اين حالت‏ها، حفاظت با استفاده از جهت، از بازشدن كليدهاي غيرضروري،جلوگيري مي‏كند. و در نتيجه ايمني و قابليت اطمينان شبكه قدرت را بهبود مي‏بخشد. در نمودارهاي حفاظتي ، حفاظت با استفاده از جهت را معمولاَ با يك پيكان در زير نشانه مخصوص هر رله نشان مي‏دهند كه جهت گذر جريان براي عمل رله را مشخص مي‏كند.

مناطق خطر يا مناطق قابل انفجار:
در مناطق گازی  و پمپ بنزینها منطقه و محیط اطراف آنها از نظر خطر انفجار به سه قسمت تقسیم می شود که به صورت Zone 1, Zone 0 و Zone 2 بیان می شود.
لازم به ذکر است برای مناطقی که گرد و غبار قابل احتراق وجود دارد تعریف و نامهای دیگری مورد استفاده قرار می گیرد (Zone 20, Zone 21, Zone 22) .
جهت در بهتر مطلب قبل از توضیحات لطفا عکس فوق را مشاهده فرمایید.

 Zone 0: دارای حداکثر خطر انفجار می باشد مانند داخل مخزن بنزین (تعریف استاندارد: به منطقه ای گفته می شود که هوای آن آغشته به گاز قابل انفجار باشد که این حالت بیشتر از 1000 ساعت در سال می باشد.)
در Zone 0 شما مجازین تنها دستگاههایی که دارای درجه حفاظتEx ‘ia’. می باشد را استفاده نمایید.

Zone 1: خلاصه مطلب منطقه ای مانند پمپ بنزین (تعریف استاندارد: به منطقه ای گفته می شود که هوای آن آغشته به گاز قابل انفجار باشد که این حالت مابین 10 تا 1000 ساعت در سال می باشد.)
در1 Zone شما مجازین دستگاههایی که دارای درجه حفاظت Ex ‘ia’، Ex ‘d’, Ex ‘ib’, Ex ‘p’, Ex ‘e’, Ex ‘s’, Ex ‘m’ می باشد را استفاده نمایید.
Zone 2: این ناحیه کمترین خطر رو از بابت احتمال انفجار رو دارا می باشد (تعریف استاندارد: به منطقه ای گفته می شود که هوای آغشته به گاز قابل انفجار در آن نباشد یا این که کمتر از 10 ساعت در سال باشد.)
در2 Zone شما مجازین دستگاههایی که در دو منطقه قبلی (Zone 0 & Zone1) را بعلاوه Ex ‘N’ or Ex ‘n’, Ex ‘o’, Ex ‘q’. را مورد استفاده قرار دهید

آشکارسازها:

در سيستم آشکارساز دود آژیر سرخود دو نوع آشکارساز دودی یونیزاسیون و نوری توضیح داده شدند. در این قسمت آشکارسازهای غیرخانگی بدون آژیر بررسی می شوند. آشکارسازها عموما برای پاسخ به یکی از حالتهای دود، حرارت، شعله و یا ترکیبی از آنها طراحی می شوند.

آشکارسازهای حرارتی: آشکارسازهای حرارتی دو نوع هستند. نوع «نقطه ای» که به دمای اطراف یک نقطه خاص پاسخ می دهد و نوع «خطی» که به تغییرات دما در طول خط تغییر آن واکنش نشان می دهد. تمام آشکارسازهای حرارتی نقطه ای دارای المان حرارتی ثابتی هستند که در دمای از پیش تعیین شده به کار می افتند. بعضی از انواع این آشکارسازها دارای المانی طراحی شده هستند که برای مقایسه نرخ افزایش دما در واحد زمان و نشان دادن واکنش سریع به افزایش دما به کار می روند. این نوع آشکارسازها را «حرارتی ترکیبی» می نامند.

به طور کلی، آشکارسازهای حرارتی کمتر از سایر انواع آشکارسازها حساس هستند، مثلا شعله باید به یک سوم ارتفاع سقف برسد تا این آشکارسازها به کار افتند. بنابراین در جاهائی که آتش ضعیفی می تواند سبب خسارت زیادی شود نباید به کار روند.

آشکارسازهای حرارتی دمای ثابت برای واکنش به آتش سوزیهای سریع و برای استفاده در مکانهائی که اعلام خطرهای ناخواسته از آشکارسازهای دودی به علت آلودگی هوا پیش می آید، و در دمای ثابتی مثلا 55 درجه سلسیوس، به کار می روند. آشکارسازهای حرارتی ترکیبی (مقایسه روند افزایش دما نسبت به واحد زمان) به افزایش سریع دمای هوای اطراف واکنش نشان می دهند، ولی به افزایش عادی دمای هوا ناشی از سیستمهای گرم کننده، نور خورشید و ... واکنش نشان نمی دهند. این آشکارسازها المانی دارند که فقط در دمای ثابتی مثلا حدود 55 درجه سلسیوس عمل می کند.

آشکارسازهای حرارتی غالبا با ولتاژ 15 تا 30 ولت تغذیه می شوند و جریان آنها در حالت عادی در 24 ولت حدود 45 تا 60 میکروآمپر است.

چراغ راهنمای آشکارساز، که هنگام عمل کردن آن روشن می شود، به یکی از رنگهای اصلی قرمز یا سبز است و از فاصله زیاد می توان آن را دید. مدارهای دو سیمه آشکارسازهای حرارتی می توانند با کابل، با روپوش پی-وی-سی، با غلاف مکانیکی محافظ یا بدون غلاف محافظ با رساناهائی به مقطع 1 میلیمتر مربع و یا با سیمهای نمره یک و نیم در لوله اجرا شوند.

سیستم اعلام حریق-۵

آشکارسازهای دودی: دو روش اصلی کشف نقطه ای دود وجود دارد: محفظه یونیزاسیون و محفظه پخش نوری. انتخاب روش کشف آتش معمولا بستگی به نوع آتش احتمالی دارد که باید در مقابل آن حفاظت به عمل آید. در روش یونیزاسیون، جریان ضعیف الکتریکی مابین دو الکترود، با وارد شدن دود به محفظه آشکارساز، کاهش می یابد و آژیر به صدا در می آید. آشکارسازهای یونیزاسیون به ویژه به ذرات زیر دود حاصل از آتشهائی که سریع شعله می کشند حساس هستند ولی حساسیت آنها نسبت به ذرات درشت دود حاصل از اجسام پی-وی-سی که بیش از حد داغ شده اند کم است. در روش پخش نوری، آشکارساز با پخش نور یا در بعضی موارد جذب نور به کار می افتد. آشکارسازهای نوری به ذرات درشت دود بیشتر حساس هستند و حساسیت کمتری نسبت به ذرات ریز دود دارند. هر دو نوع آشکارساز حساسیت کافی برای تشخیص آتشهای عمومی را دارند ولی باید به حریقهای خاصی که ممکن است به وجود آید توجه دقیق بشود. اعلام خطرهای کاذب همچنین می توانند در انتخاب آشکارساز تاثیر داشته باشند. آشکارسازهای یونیزاسیون به دود غلیظ سوختن مواد نفتی و رطوبت؛ و آشکارسازهای نوری به دودهای رقیق توتونی حساس هستند. آشکارسازهای نقطه ای گوناگونی با هر دو روش کشف آتش وجود دارند. برای کاربردهای خاص، آشکارساز شعاع غیرمرئی دود یا آشکارسازهای خطی و آشکارسازهای مکنده که هوا را از چند موقعیت به آشکارساز مرکزی می کشند، وجود دارند. آشکارساز شعاعی دود که وقتی اشعه مادون قرمز دود پنهان است واکنش نشان می دهد و به ویژه برای فضاهای باز و وسیع مانند انبارهای بزرگ خیلی مناسب است. آشکارسازهای مکنده هوا را از داخل کانال می کشند و می تواند با کانالهای با عرضهای متفاوت وفق داده شود. آشکارساز قیاسی یونیزاسیون به ذرات ریز دود حساس است و می تواند برای تشخیص حریقهای معمولی به کار رود. این آشکارساز آنچه را از محیط دریافت می کند به صورت رمز عددی به مرکز کنترل و اعلام حریق می فرستد. آشکارساز یونیزاسیون به ذرات ریز دود حساس است و می تواند برای تشخیص خطرات آتشهای عمومی به کار رود.

آشکارسازهای دودی اغلب با ولتاژهای 15 تا 30 ولت تغذیه می شوند و جریان آنها در حالت عادی در 24 ولت حدود 30 تا 50 میکروآمپر است. مدارهای دوسیمه آشکارسازها می توانند با کابل، با روکش پی-وی-سی، با غلاف مکانیکی یا بدون غلاف محافظ با رساناهائی به مقطع 1 میلیمتر مربع و یا سیمهای نمره یک و نیم در لوله اجرا شوند.

آشکارسازهای شعله: آشکارسازهای شعله براساس تشخیص اشعه مادون قرمز یا ماوراء بنفش عمل می کنند. بر خلاف آشکارسازهای دودی، این آشکارسازها را می توان در هر دو فضای بسته و باز بکار برد. این آشکارسازها باید در خط دید محوطه ای که پوشش خواهند داد قرار بگیرند. آشکارسازهای شعله اغلب برای پوشش فضاهای باز بزرگ با سقفهای خیلی بلند یا بدون سقف جمع کننده دود به کار می روند. آشکارساز قیاسی شعله به شعله هائی که حتی دود همراه دارند واکنش نشان می دهد، تحت تاثیر نور خورشید کمتر قرار می گیرد و علایم دریافتی را به صورت اعداد رمز به مرکز اعلام حریق می فرستد.

سیستم اعلام حریق-۶

نصب آشکارسازها: در پایه آشکارسازها دو محل برای عبور پیچ و محکم کردن در محل نصب وجود دارد. بعد از نصب پایه آشکارساز و اتصال سیمهای آن، قسمت حساس آشکارساز روی پایه قرار می گیرد و با چرخش کمی در یک جهت (جهت عقربه های ساعت) در پایه نصب و قفل می شود. پایه های آشکارسازها قسمتهای الکترونیکی که در هنگام نصب آسیب ببیند ندارند. ارتباط الکتریکی پایه و قسمت حساس آشکارساز با سیم برقرار نمی شود، بلکه تیغه های فنری که در پایه پیش بینی شده اند این ارتباط را برقرار می سازند.

آژیرها: مشخصات صدای تمام آژیرهای نصب شده در ساختمان باید یکسان باشند. فقط در فضاهائی که زمینه پارازیتهای زیادی دارد، باید آژیرهائی با صدای بلندتر نصب شود. هنگام انتخاب نوع آژیر در مکانهای پرصدا، باید توجه داشت صدای آژیر با هیچ صدای دیگری اشتباه گرفته نشود. صدای آژیر باید ممتد باشد، اگرچه از نظر دامنه یا فرکانس ممکن است تغییر کند. در سیستمهای دومرحله ای، در فضاهائی که در لحظه آتش سوزی در خطر نیستند، آژیر نگهبان دیگری نصب می شود. تمام آژیرها باید در فرکانس فاصله 500 تا 1000 هرتز کار کنند، مگر اینکه فرکانسهای پارازیتهای صوتی محل آنها را تحت تاثیر قرار دهند. از آژیرهای منقطع نباید استفاده کرد. بطور کلی آژیرها برای هیچ منظور دیگری نباید به کار روند. ولتاژ کار آژیرها از 9 تا 24 ولت است ولی اغلب با 24 ولت کار می کنند و جریان آنها بسته به نوع مورد استفاده از 20 میلی آمپر تا چند آمپر تغییر می کند.

حدود مشخصی برای فاصله آژیرها از یکدیگر پیشنهاد نشده است. ولی حداقل سطح صدای لازم باید 65 دسیبل یا 5 دسیبل بالاتر از پارازیتهائی باشد که احتمالا بیش از 30 ثانیه طول می کشد. اگر سیستم آژیر برای بیدار کردن افراد در خواب لازم باشد، در آن صورت حداقل سطح صدا در محل خواب در شرایط درهای بسته نباید کمتر از 70 دسیبل باشد. این شرایط بر تعداد و محل نصب آژیرها در یک ساختمان تاثیر دارند. تاثیر درها، دیوارها، سقفها و کفها بر صدا باید به حساب آورده شود. اغلب درهای تکی 20 دسیبل سطح صدا را کاهش می دهند. در انواع سیستمهای اعلام حریق حفاظت از جان حداقل سطح صدا در تمام قسمتهای مسکونی خدماتی ساختمان باید ایجاد شود. قسمتهای مسکونی شامل فضاهای محدود شده مانند داکتهای خدماتی هستند که آنجا گاهی افراد مشغول کار می شوند. نصب یک آژیر در محل تجهیزات کنترل و اعلام حریق و آژیر دیگری در بیرون خروجی اصلی لازم است. در عمل، اغلب سیستمهای کشف، اعلام آتش، به اجزائی هم برای حفاظت جان و هم اموال نیاز دارند. بنابراین اغلب سیستمها باید دارای این مشخصه باشند.

سیستم اعلام حریق-۷

چراغهای چشمک زن: در فضاهائی که پارازیت زیادی دارند، یا مکانهائی که ساکنین آنها قادر نیستندآژیرها را رسا بشنوند، لازم است ترکیبی از آژیرها و چراغ چشمک زن که از دور قابل دید باشند نصب شوند.

مرکز کنترل و اعلام حریق: انتخاب تجهیزات مرکز کنترل و اعلام حریق بستگی به سیستم اعلام حریق طراحی شده دارد. اکنون هر دو سیستم آدرس یاب معمولی و آدرس یاب قیاسی را می توان برای انواع ساختمانها استفاده کرد. بنابراین مشخصات تجهیزات مرکز کنترل حریق، بر اساس اماکن مورد پوشش خواهد بود. اما، روشهای نشان دهنده از این قاعده کمتر تبعیت می کند و بستگی به نیازهای ساختمان دارد. هنگام انتخاب تجهیزات کنترل، مصرف جریان مدارهای کشف آتش و آژیرها هر دو در نظر گرفته می شوند. بعضی از تابلوهای مرکز کنترل و اعلام حریق، منبع تغذیه جریان مستقیم کمکی دارند، اما در ساختمانهای بزرگ لازم است منبع تغذیه جریان مستقیم خارجی برای مرکز کنترل و اعلام حریق فراهم شود. قدرت منبع برق کمکی با توجه به مصرف جریان سیستم و مشخصات تغذیه آن تعیین می شود. بطور کلی منبع برق کمکی حداقل باید در شرایط عادی به مدت 24 ساعت دوام یابد که 30 دقیقه آن بار کامل همراه با آژیر است. در شرایط ویژه، مانند وجود مولد برق اضطراری، این زمانی می تواند کاهش یابد. اگر ساختمانی برای مدت مشخصی فاقد سکنه است، زمان عادی رزرو، باید 24 ساعت طولانیتر از مدتی باشد که ساختمان پر از سکنه است. مثلا اگر ساختمانی از ساعت 6 بعد از ظهر چهارشنبه تا 8 صبح شنبه بدون سکنه است، برق کمکی سیستم اعلام حریق باید بتواند 86 ساعت تحت شرایط عادی با 30 دقیقه با بار کامل همراه با آژیر کار کند. تعداد مدارهای مرکز کنترل و اعلام حریق متناسب با تعداد ناحیه های هر ساختمان است. مثلا برای ساختمانی با 9 ناحیه، یک مرکز 12 مداری لازم خواهد بود که سه مدار اضافی آن رزرو است

سیستم اعلام حریق-۸

نصب تجهیزات: کارکرد خوب سیستم اعلام حریق بستگی به نحوه اتصال داخلی تجهیزات آن دارد. بعضی از اتصالات داخلی باید به خوبی برای مدت قابل توجهی بعد از آتش سوزی عمل کنند. بنابراین کابلها می توانند به دو گروه تقسیم شوند:

- کابلهای مجازی که کارکرد آنها در زمان آتش ضروری نیست مانند کابلهای تغذیه مدارهای شستیها و آشکارسازها

- کابلهای مجازی که کارکرد آنها در مدت آتش سوزی ضروری است مانند کابلهای تغذیه مرکز کنترل و اعلام حریق و مدارهای آژیرها

کابلهائی که روکش پی-وی-سی دارند با غلاف محافظ مکانیکی یا بدون محافظ با رساناهای به سطح مقطع یک میلیمتر مربع برای گروه یک مناسب هستند. برای گروه دو نیز می توان از همان کابل استفاده کرد مشروط بر اینکه در محافظ مکانیکی اضافی نظیر لوله های فولادی؛ یا در زیر حداقل 12 میلیمتر پلاستر یا پوشش مشابه در دیوار یا زیر کف با حداقل 30 دقیقه مقاومت در مقابل آتش قرار گرفته باشند. کابل تغذیه سیستم مستقیما به منبع برق 220 ولت متناوب توسط یک وسیله حفاظتی و یک وسیله قطع مدار وصل شده است

سیستم اعلام حریق-۹

چند قاعده عمومی سیستم اعلام حریق حفاظت از اموال

-برای سیستم اعلام حریق حفاظت اموال نوع اول، کلیه قسمتهای ساختمان باید بطور موثر حفاظت شود. به این خاطر هر فضای کاملا محصور شده باید جداگانه در نظر گرفته شود.

-فضاهائی که با سیستم اعلام حریق حفاظت اموال نوع دوم حفاظت شده اند باید بوسیله سازه مقاوم در برابر آتش از فضاهای حفاظت نشده جدا شوند.

-دستشوئیها و توالتها اگر مشترکا با راهرو حفاظت شده باشند، نیاز به حفاظت جداگانه ندارند.

-اگر اتاقی با تیغه ای تا ارتفاع 30 سانتیمتری زیر سقف، به دو قسمت تقسیم شده است هر قسمت باید جداگانه در نظر گرفته شود.

-فضاهای مخصوص بالابرها، آسانسورها، کانالهای دودکش مانند محصور شده و راه پله ها باید با آشکارسازهائی در سقف فوقانی و در سقف یک و نیم متری فضای باز منتهی به هر طبقه محافظت شوند.

-آشکارسازها نباید در فاصله کمتر از پنجاه سانتیمتری سقف مجاور دیوارها نصب شوند.

-در شرایط عادی، آشکارسازهای دودی نباید در آشپزخانه ها، حمامها، دوشها یا مکانهای مشابه نصب شوند.

-در مکانهائی که پله برقی دارند یا پلکان دارای سقف شیب دار هستند، ممکن است آشکارسازها در سقف شیب دار نصب شود.

-پله های محصور باید با نصب آشکارسازها در سقف پاگردهای هر طبقه محافظت شوند.

-اگر آشکارسازی از دید پنهان باشد، بهتر است با نصب نشان دهنده قابل دید از راه دور، عملکرد آن نشان داده شود. سایر موانع مانند چراغها معمولا مانع جریان دود به طرف آشکارسازها نمی شوند.

-فاصله آشکارسازها از موانعی که در برابر جریان گازهای گرم یا دود به سمت آنها قرار دارند نباید کمتر از پنجاه سانتیمتر باشد.

1-   SMOKE     :

زمانی که اتفاقی رخ داده باشد کاربرد دارد بنابراین از وقع آتش به ما خبر می دهد  در دو نوع می باشد :

یونیزاسیون : دود را سنس کرده و یونیزه می کند و در نهایت پی به وجود دود در محیط می برد .

نوری (OPTIC ) : از دو سنسور نوری که روبروی هم قرار گرفته اند استفاده می شود  زمانی که دود بین دو سنسور قرار گیرد آن را سنس کرده و عمل می کند از لحاظ قیمت نوع نوری 3 الی 4 برابر بیش از یونیزاسیون است و یک سنسور پیشگیری نامیده می شود پس بدان علت که این سنسور در اثر بروز حادثه فعال می گردد حساسیت آن را بالا در نظر می گیرند .

درون این سنسور یک دیود ساتع کننده نور و یک  دیود حساس نسبت به نور  قرزار داده شده بطوریکه  تحت شرایط عادی هیچ نوری به دیود حساس به نور  نمی رسد .  LED ساتع کننده نور در هر 10 ثانیه نور را بطور قطاری ارسال می کند . زمانی که دود ناشی از آتش توسط  سیستم جذب شود نور از LED ساتع کننده پراکنده شده  میزان نور به دیود حساس به نور تنزل یافته (بصورت زوال ) و سبب تحریک شدن فعالیت آن می شود .  برای داشتن حداکثر قابلیت اطمینان   LED  نور مدوله شده را در حدود 3 کیلو هرتز از خود ساتع می کند  و فتو دیود تنها به نورهای دریافت شده در این فرکانس واکنش نشان می دهد .

 1-         GAS : مقدار گاز را گرفته و آنالیز می کند و قادر به اندازه گیری و تشخیص  چند گاز را دارد و جهت پیشگیر از حادثه کاربرد دارد . این نوع سنسور تنها از نوع یونیزاسیون بوده و نوع نوری ندارد .

2-       FLAME : در هنگام آتش سوزی حتی از نوع خفیف می توان نور را مشاهده کرد بنابراین اگر این سنسور در مکانهای نصب گردد که امکان وجود شعله در آن نقطه وجود داشته باشد کاربرد دارد عملکرد آن بر اساس تغییرات نور می باشد که می تواند آن را سنس کند و در مکانهای که تغییرات نوری در طول روز نداشته باشد و ثابت است کاربرد دارد بنابراین اگر در جائی که آفتاب می تابد نصب گردد بایستی حتما از فیلتر های ماوراء بنفش که بتواند نور آفتاب را فیلتر کند استفاده شود .

با سلام 

راهنمایی  جامع  ETAP POWER STATION  V4.0   در 8 فصل  تهیه شده است  .

09173393317 

">